Aż 66 proc. ankietowanych Polek potrafi wskazać przewlekłe zmęczenie jako jeden z możliwych objawów niedoboru żelaza, wynika z badania przeprowadzonego na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna na zlecenie marki Polski Lek [1]. Jednocześnie tylko niespełna połowa kobiet deklaruje, że zwraca uwagę na zawartość tego pierwiastka w codziennej diecie. Co Polki wiedzą o niedoborze żelaza i jak ta wiedza przekłada się na codzienne nawyki?

1. Po czym poznać, że możemy mieć problem z niedoborem żelaza i czy Polki znają te objawy?

Trzeba wiedzieć, że niedobór żelaza zazwyczaj nie rozwija się gwałtownie. a jego początkowe objawy są mało charakterystyczne, przez co łatwo pomylić je z przemęczeniem lub innymi problemami zdrowotnymi. Z tego względu warto zwracać uwagę na sygnały wysyłane przez organizm i wiedzieć, kiedy mogą one wskazywać na zbyt niski poziom żelaza. Najczęściej obserwowanymi objawami są bladość skóry, utrzymujące się uczucie zmęczenia, osłabienie i zwiększona potrzeba snu. U części osób mogą pojawić się także przyspieszone bicie serca (tachykardia), nawracające bóle głowy, większa kruchość paznokci oraz nadmierne wypadanie włosów [1].

Ostateczne rozpoznanie niedoboru wymaga jednak potwierdzenia w badaniach laboratoryjnych. Typowe wyniki obejmują obniżone stężenie hemoglobiny (Hb) oraz niski poziom ferrytyny. Za wartość wskazującą na niedobór żelaza często uznaje się stężenie ferrytyny poniżej 15 µg/l [1]. Z badania przeprowadzonego na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna na zlecenie marki Polski Lek wynika, że ankietowane Polki wykazują stosunkowo dobrą świadomość objawów mogących świadczyć o niedoborze żelaza. Respondentki najczęściej wskazywały przewlekłe zmęczenie (66 proc.) jako jeden z głównych sygnałów ostrzegawczych. Wśród pozostałych często wymienianych objawów znalazły się bladość skóry (50 proc.), zawroty i bóle głowy (44 proc.), ogólne osłabienie organizmu (41 proc.) oraz nadmierna senność (40 proc.). Wyniki badania sugerują, że wiele kobiet wie, na jakie symptomy warto zwracać uwagę w kontekście możliwego niedoboru żelaza.

2. Co blokuje wchłanianie żelaza?

Warto pamiętać, że nie tylko ilość żelaza w diecie ma znaczenie, ale również to, z czym je spożywamy. Niektóre składniki mogą utrudniać jego wchłanianie przez organizm. Należą do nich między innymi polifenole obecne w kawie, herbacie i winie, a także fityniany znajdujące się w produktach pełnoziarnistych, otrębach czy roślinach strączkowych. Na przyswajanie żelaza mogą wpływać również wapń i magnez, które konkurują z nim o wchłanianie w przewodzie pokarmowym, oraz fosforany i szczawiany wiążące ten pierwiastek.

Nie oznacza to jednak, że należy rezygnować z tych produktów. Na rynku dostępne są obecnie nowoczesne preparaty żelaza np. Actiferol Fe, które dzięki unikatowej technologii mikroenkapsulacji pozwalają na przyjmowanie preparatu razem z posiłkiem, bez istotnego wpływu pokarmu na przyswajanie żelaza. To rozwiązanie zwiększa wygodę stosowania i ułatwia regularną suplementację, bez konieczności planowania przyjmowania preparatu na czczo lub zachowywania odstępu od posiłków.

3. Jakie są źródła żelaza i czy Polki zwracają uwagę na jego obecność w codziennej diecie?

Żelazo dostarczane wraz z pożywieniem występuje w dwóch postaciach, czyli hemowej, obecnej w produktach pochodzenia zwierzęcego oraz niehemowej, którą znajdziemy głównie w żywności roślinnej. Do najbogatszych źródeł tego pierwiastka należą przede wszystkim podroby, zwłaszcza wątroba i nerki, a także mięso oraz ryby. Żelaza dostarczają również liczne produkty roślinne, takie jak natka pietruszki, nasiona roślin strączkowych, fasola, orzechy, ciemnozielone warzywa czy ziemniaki. Jego źródłem są także produkty zbożowe, ciemne pieczywo i żółtka jaj . Najlepiej wchłaniane jest jednak żelazo pochodzenia zwierzęcego . Choć świadomość znaczenia żelaza wydaje się stosunkowo wysoka, nie zawsze przekłada się ona na codzienne wybory żywieniowe. Z badania przeprowadzonego na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna na zlecenie marki Polski Lek wynika, że tylko niespełna połowa respondentek (49 proc.) deklaruje, że zwraca uwagę na zawartość żelaza w swojej diecie. Jednocześnie aż 38 proc. badanych przyznaje, że nie bierze tego aspektu pod uwagę podczas komponowania codziennych posiłków.

4. Dlaczego kobiety powinny regularnie badać poziom żelaza?

Kobiety są szczególnie narażone na niedobór żelaza. Wynika to zarówno z okresowo zwiększonego zapotrzebowania organizmu na ten pierwiastek, zwłaszcza w czasie ciąży, jak i z jego utraty podczas miesiączki. To właśnie obfite krwawienia menstruacyjne należą do najczęstszych przyczyn niedoboru żelaza u kobiet, dlatego warto zachować czujność i nie bagatelizować objawów mogących wskazywać na zbyt niski poziom tego składnika . Często diety eliminacyjne źle zbilansowana powodują utratę żelaza np. dieta wegańska. Warto wówczas szczególnie badać poziom żelaza i ferrytyny i suplementować niedobory w efektywny sposób czyli produktami o wysokiej biodostępności dobrej tolerancji.

5. Ile procent Polek suplementuje żelazo i dlaczego?

Wyniki badania przeprowadzonego na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna na zlecenie marki Polski Lek pokazują, że suplementacja żelaza jest doświadczeniem znanym wielu Polkom. Ponad połowa respondentek (52 proc.) zadeklarowała, że przynajmniej raz sięgała po preparaty zawierające ten pierwiastek. Najczęściej było to związane ze stwierdzonym niedoborem żelaza lub anemią (50 proc.). Wśród innych powodów wskazywano także utrzymujące się zmęczenie (17 proc.), ciążę (13 proc.) oraz dietę ubogą w żelazo (7 proc.). Wyniki te pokazują, że kobiety najczęściej decydują się na suplementację w odpowiedzi na konkretne potrzeby zdrowotne lub zwiększone zapotrzebowanie organizmu.

Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zrównoważona dieta i zdrowy tryb życia są istotne dla zachowania zdrowia.

[1] Badanie przeprowadzono na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna na reprezentatywnej ogólnopolskiej próbie N=288 kobiet w wieku od 18 do 50 lat.

Materiał promocyjny marki Actiferol.